Latest / Market Risk TR / 🔴 RSI'ın Doğuşu, Parabolic SAR ve Directional Movement'ın Sırrı: J. Welles Wilder Jr. ve Teknik Analizin Efsanevi Kitabı

Transcript

🔴 RSI'ın Doğuşu, Parabolic SAR ve Directional Movement'ın Sırrı: J. Welles Wilder Jr. ve Teknik Analizin Efsanevi Kitabı · Market Risk TR

0:00
Bugün şöyle bir telefonunu eline alıp o borsa veya kripto
0:04
uygulamalarına baktığında saniyeler içinde güncellenen
0:08
grafikler karmaşık eğriler falan görüyorsun ya.
0:12
O sürekli yanıp sönen kırmızı yeşil sayılar.
0:15
Aynen öyle insan. O renklere ve sayılara bakarken
0:19
volse'in o devasa veri merkezlerinde nano saniyeler
0:23
içinde milyarlarca dolarlık işlem yapan, hani böyle
0:27
insanüstü yapay zeka algoritmaları tarafından
0:30
yönetildiğini düşünmek çok kolay.
0:31
Kesinlikle. Sanki o soğuk dijital dünyayı bu
0:35
makineler kendi kendilerine inşa etmiş gibi varsayıyoruz.
0:39
Işte tam da bu yüzden bugün konuşacağımız konu inanılmaz.
0:43
Çünkü o devasa süper bilgisayarların konuştuğu bu
0:46
gizli dilin kodları öyle bir yapay zeka falan tarafından
0:50
yazılmadı. Evet, arkasında çok daha insani
0:53
bir hikaye var. Kesinlikle öyle bu dil 1.978
0:58
yılında kuzey korolina'da elinde sadece bir kalem ve hesap
1:02
makinesi. Van tek bir adam tarafından icat
1:05
edildi. Bugün o karmaşık yapının perde
1:08
arkasına geçeceğiz seninle. Harika bir konu.
1:11
Bu dili tek başına inşa eden bir adamın efsanevi çalışmasını
1:16
deşifre edeceğiz. Hep birlikte önümüzde sadece bir
1:20
kitabın kapağı ve kısa bir tanıtım metni var.
1:23
Aslında kitabın adı ceyswilder Junior tarafından kaleme alınan
1:29
newe consex in teknikle tradeg sistems yani teknik.
1:34
Et sistemlerinde yeni konseptler.
1:36
Yani sadece bir kitap kapağı ve birkaç paragraf var elimizde.
1:40
Evet ancak finans tarihi açısından baktığımızda hani bu
1:44
Metin adeta bir rozet taşı işlevi görüyor diyebiliriz.
1:47
Çok iddialı bir benzetme oldu. Ama gerçekten öyle.
1:51
Finansal piyasaların o kaotik gürültüsünü bugün hala
1:54
kullandığımız matematiksel bir düzene sokan ilk ciddi adımdır
1:58
bu kitap. O materyalin sadece böyle tozlu
2:02
raflarda unutulmuş, nostaljik bir finans.
2:05
Bu olduğunu düşünmek büyük bir hata olur.
2:07
Zaten bu kitap yayınlandığı günden itibaren modern
2:11
algoritmik ticaretin kutsal kasesi olarak kabul ediliyor.
2:16
Içindeki kavramlar az önce bahsettiğimiz o devasa
2:20
bilgisayarların bugün bile karar alırken başvurdukları temel
2:24
alfabeyi oluşturuyor. Peki tüm bunlar ne anlama
2:27
geliyor? Yani bu sorunun cevabını
2:29
verebilmek için kitabın yayınlandığı dönemin bağlamına
2:33
gitmemiz şart. Hani 1.900 seksenlerin hemen
2:36
başına. Neler oluyordu o dönemde?
2:38
Şöyle söyleyeyim, finans dünyasının en ağır başlı
2:41
yayınlarından biri olan forbes dergisinin ekim 1.980 sayısına
2:45
bakmamız lazım. Burada forpswider için çok
2:49
iddialı bir ifade kullanıyor. Onu bugün çalışmalarını
2:53
yayınlayan en önde gelen teknik tüccar olarak ilan ediyor.
2:56
Forps gibi bir dergiden bahsediyoruz.
2:58
Boru değil yani. Aynen ama asıl vurucu olan kısım
3:02
derginin okuyucularına verdiği şu net tavsiye diyor ki, tüm
3:06
geleneksel sistemleri görmüş olanlar için başlanacak yer bu
3:10
kitaptır. Yani forps resmen, eğer bugüne
3:13
kadar bildiğiniz her şeyin sonuna geldiyseniz yeni sayfa
3:16
burasıdır diyor. Evet, burada büyüleyici olan şey
3:19
şu aslında. Forps gibi genellikle böyle
3:22
spekülatif övgülerden kaçınan dili son derece muhafazakar bir
3:26
kurumun böylesine kesin bir paradigma değişimini onaylaması.
3:30
Sıradan bir arka kapak pazarlama cümlesi değil diyorsun?
3:32
Kesinlikle değil valider'in finansal piyasalardaki o
3:36
geleneksel statükoyu nasıl tamamen yıktığının ilanıdır bu.
3:39
Düşünsene o dönemde geleneksel ticaret nasıldı sence?
3:43
Yani bilgisayarlar falan yok ııı muhtemelen çok ilkeldi.
3:47
Insanlar devasa milimetrik kağıtlara cetvellerle çizgiler
3:52
çekiyorlardı. Fiyat hareketlerini tamamen göz
3:55
kararı biraz iç güdüyle ve çoğunlukla şansla tahmin etmeye
4:00
çalışıyorlardı iştewider bu ilkel yapıyı tamamen ortadan
4:04
kaldırdı. Tamam, hadi bunu biraz açalım o
4:07
zaman. Çünkü gelenekseli yıkmak ifadesi
4:09
havada kalabiliyor biraz. Nasıl somutlaştırabiliriz?
4:13
Şöyle düşünmek istiyorum, ben etrafındaki herkesin aynı eskiyi
4:18
böyle dedelerinden kalma yemek tariflerini kullandığı devasa
4:21
bir mutfak hayalet. Tamam, herkesin aynı tencerede
4:25
çorba kaynattığı bir yer. Evet, herkes aynı malzemelerle
4:29
göz kararı çorba kaynatıyor. Kimse yemeğin neden bazen çok
4:33
lezzetli, bazen berbat olduğunu tam olarak bilmiyor.
4:37
Sadece hissediyorlar diyelim. Bir nevi el lezzeti efsanesi.
4:42
Aynen öyle. Sonra aniden mutfağa vizyoner
4:46
bir baş aşçı giriyor ama elinde tahta kaşık falan yok.
4:50
Tes tüpleri var. Hassas teraziler var.
4:53
Yepyeni denklemler var. Aniden moleküler gastronomiye
4:57
icat ediyor. Adam mutfağın ortasında.
4:59
Vahay canına çok iyi bir anoloji oldu bu.
5:01
Artık yemeğin sadece tadına değil, kimyasına, yapısına, işte
5:06
moleküllerin ısınma hızına falan bakıyor.
5:09
Wider'ın o dönemde teknik ticaret dünyasına yaptığı şey de
5:13
bu göz kararı sistemden tamamen bilimsel bir sisteme geçti dimi.
5:18
Kesinlikle o analojiyi ben bir adım öteye taşıyım.
5:21
Hatta lütfen sadece moleküller gastronomi icat etmekle kalmadı.
5:25
Bu adam aynı zamanda diğer tüm aşçıların mutfaktaki sıcaklığı
5:29
sadece ellerini fırına sokarak tahmin ettiği bir ortamda ilk
5:33
dijital termometreyi yarattı. Çok iyiymiş.
5:37
Işleri hislerden hani bence piyasa yükselecek gibi o basit
5:42
tahminlerden veya kalabalık psikolojisinden çıkarıp tamamen
5:46
ölçülebilir, test edilebilir ve mantıksal bir yapıya oturttu.
5:50
Yani forbes'in onu en önde gelen olarak nitelendirmesinin asıl
5:55
sebebi bu. Evet.
5:56
Sadece yeni bir teori ortaya atması falan değil.
5:59
Bu teoriyi kanıtlayan tıkır tıkır çalışan somut araçlar
6:03
üretmesiydi olayı. Forms'un neden ondan bu kadar
6:06
etkilendiğini çok iyi anlıyorum şu an.
6:08
Çünkü harika bir teorisyen olmak başka bir şeydir.
6:11
Masaya gerçekten çalışan işe yarayan aletler koymak bambaşka
6:15
bir şey. Aynen öyle pratik değer yaratmak
6:18
çok farklı bir boyut. Peki villeder bu devrimi tam
6:21
olarak hangi araçlarla yaptı? Şimdi onun sadece bu ihtişamlı
6:25
itibarından çıkıp. O itibarı inşa eden somut teknik
6:29
buluşlarına geçelim diyorum. Harika olur.
6:31
Çünkü kaynağımızda doğrudan adı geçen ve dünya çapında teknik
6:35
tüccarlar için adeta parola haline gelmiş 3 spesifik
6:39
sistemden bahsediliyor. Evet, bu 3 buluş bugün bile
6:43
piyasaların temel direktleri aslında ilki ve muhtemelen en
6:48
ünlüsü olan RS ı yani relatif renk indeks türkçesiyle göreceli
6:54
güç endeksi. Herkesin dilinde olan o meşhur
6:57
arese. Aynen öyle.
6:59
Kaynağımız bu endeksin büyük aracı kurumlar tarafından her
7:03
gün eksiksiz olarak izlendiğini söylüyor ve çoğu grafik servisi
7:08
tarafından da her emtia için özel olarak çizildiğini
7:11
belirtiyor. Ama burada durmamız lazım.
7:14
Rese bir devrim diyoruz, her gün izleniyor diyoruz falan ama.
7:18
Bu kavramı gerçekten anlamamız şart.
7:20
Bizi dinleyen ve grafiklerde o dalgalı çizgileri gören kişi
7:24
için bu tam olarak ne anlama geliyor?
7:26
Bunu çok basit bir örnekle anlatalım, bir araba
7:29
kullanıyorsun diyelim. Tamam, direksiyondayım.
7:31
Fiyatın kendisi arabanın o anki hızıdır aslında diyelim ki
7:36
saatte 120 km ile gidiyorsun. Ancak aresay sadece ne kadar
7:41
hızlı gittiğini değil motorun devrini yani motorun ne kadar
7:45
zorlandığını ölçer. Yani hız göstergesi değil, devir
7:50
saati gibi çalışıyor. Kesinlikle piyasada fiyatlar
7:53
sürekli yükselebilir, araç hızlanabilir ancak ray son
7:58
dönemdeki yükselişlerin hızını ve büyüklüğünü düşüşlerin hızı.
8:02
Ve büyüklüğüyle karşılaştırır. O devasa kaosu alır ve sana
8:07
sıfır ile 100 arasında son derece temiz okunabilir bir skor
8:12
verir. Peki bu skor bize ne anlatıyor
8:14
pratikte? Eğer skor yetmişin üzerinde ise
8:17
rese'a evet araba hızla ileri gidiyor ama motor aşırı ısındı
8:22
der her an yavaşlamak veya durmak zorunda kalabilirsin diye
8:25
uyarır. Buna piyasada aşırı alım bölgesi
8:29
diyoruz. Anladım yani patlamaya hazır bir
8:31
motor. Aynen.
8:33
Eğer skor otuzun altındaysa da motor tamamen durma noktasına
8:37
geldi. Buradan sonra ancak ibni
8:40
kazanabilir. Yani yukarı yönlü bir hareket
8:42
başlayabilir der. Buna da aşırı satım deniyor.
8:45
Inanılmaz gerçekten yani sadece fiyatın kendisine bakıp ah hisse
8:49
senedi yükseliyor. Hadi hemen alalım diyen o
8:52
geleneksel kalabalığa karşıwillder farklı bir şey
8:55
söylüyor. Evet o kalabalığı durduruyor bir
8:57
nevi. Durun diyor, fiyat yükseliyor
9:00
olabilir ama yükselişin içindeki düş tükeniyor.
9:03
Motor teklemeye başladı diyebilen bir röntgen cihazı
9:06
icat etmiş adam resmen. Bu çok doğru bir tespit, ikinci
9:10
büyük sistemi ise directionıl momund yani yönsel hareket
9:13
sistemi. Bunun mantığı ne peki?
9:15
RS ı momentumu ölçerken yönsel hareket sistemi tamamen trendin
9:20
kalitesiyle ilgilenir. Şöyle ki, bazen piyasalar çok
9:23
hareketlidir. Fiyat bir gün sert düşer, ertesi
9:26
gün sert çıkar. Piyasada çok büyük bir kaos
9:29
vardır ama aslında hiçbir yere gidilmiyordur.
9:31
Sadece gürültü vardır yani. Aynen öyle sırf gürültü.
9:34
Dönmesi gibi motor bağırıyor. Tekerlekler deli gibi dönüyor
9:39
ama araba bir milim bile ilerlemiyor.
9:41
Harika bir tasvir tam olarak bu valder'ın yönsel hareket sistemi
9:45
işte tam olarak bu çamuru tespit eder.
9:47
Sana sadece fiyatın yününü değil o yönün gerçek gücünü söyler.
9:51
Yani ortada gerçekten bir rüzgar mı var yoksa öyle yapraklar mı
9:55
savruluyor bunu anlıyoruz. Aynen öyle.
9:58
Şu anda piyasada gerçek güçlü bir rüzgar mı var?
10:01
Sorusunu matematiksel olarak yanıtlar.
10:03
Gerçek bir trendin var olup olmadığını tespit etmek,
10:06
tüccarlar için hayati bir bilgidir çünkü.
10:09
Ve metinde geçen o üçüncü büyük buluşa gelelim parabolig time
10:14
price yani parabbolik zaman fiyat sistemi ya da piyasalarda
10:19
o çok bilinen kısa adıyla parabolik sar.
10:24
Bu belki de onun en zarif tasarımlarından biridir biliyor
10:27
musun? SAR stop en revs yani dur ve
10:31
tersine dön anlamına gelir. Peki nasıl çalışıyor bu zarif
10:35
tasarım? Piyasada bir pozisyon aldığında
10:38
en büyük düşmanın zaman ve belirsizliktirwelder bu sistemde
10:42
zamanı da bir maliyet olarak denkleme kattı ilk defa.
10:45
Zamanı maliyet olarak görmek çok mantıklı.
10:48
Fiyat grafiğinin altına veya üstüne parabolik yani giderek
10:52
hızlanan bir eğri çizen noktalar yerleştirdi.
10:55
Bunu grafikte bir gölge gibi düşünebilir miyiz?
10:58
Sen yürümeye başlıyorsun, gölgen de seni takip ediyor hıhı ama
11:02
sen yavaşladığında veya durduğunda o gölge sana giderek
11:06
yaklaşıyor ve sonunda sana çarpıyor.
11:09
Evet, tam olarak bir gölge gibi eğer sen yani fiyat yeterince
11:13
hızlı ilerlemezsen zaman geçtikçe o noktalar, yani senin
11:17
zarar kesme seviyen giderek hızlanarak sana yetişir.
11:21
Yani sistem sana diyor ki ya hızlan ya da oyundan çık.
11:25
Ordan çıkmalısınız diye düşündü. Sadece fiyata değil, geçen
11:29
zamana da matematiksel bir değer biçti adam.
11:31
Işte burası gerçekten ilginçleşiyor.
11:33
Bak bu 3 devasa konsepti anladıktan sonra kaynağımızdaki
11:38
o akıl almaz o çarpıcı cümleye dönmek istiyorum.
11:41
Ben hangisi o metinde diyor ki bugün kullanılan çoğu bilgisayar
11:45
ticaret sistemiwaydırın orijinal olarak yayınladığı konseptlerin
11:49
bir kısmını kullanmaktadır. Hmm evet çok iddialı.
11:53
Ya düşünsene 1.978 yılındayız. Bugün trilyonlarca veriyi anında
11:59
işleyen kuantum bilgisayarlara doğru giden, kendi kendini
12:03
eğiten yapay zekalardan falan bahsediyoruz.
12:06
Inanılmaz bir işlem gücü var bugün.
12:07
Milyonlarca satır koddan oluşan bu ultra modern sistemlerin
12:11
algoritmaların bile hala 40 küsur yıl önce yazılmış el
12:17
yordamıyla hesaplanmış bu formüllere dayanması nasıl
12:21
mümkün olabilir? Teknoloji bu kadar değişmişken
12:25
neden o algoritmalar hâlâ valder'ın dilini konuşmak
12:29
zorunda? Eğer bunu büyük resimle
12:31
ilişkilendirirsek teknolojiyle temel insan doğası arasındaki o
12:35
ince çizgiyi fark ederiz. Aslında şunu hiç unutmamak
12:38
gerekiyor. Bilgisayarlar, fiber optik
12:41
kablolar, mikro saniyelik işlemciler, bunların hepsi
12:44
sadece birer hız ve kapasite aracıdır.
12:47
Yani sadece aracıyı yeniledik diyorsun?
12:50
Kesinlikle yapay zeka bugün bir saniyede milyonlarca grafik
12:54
formasyonunu tarayabilir. Ancak piyasa dediğimiz şey
12:58
nihayetinde ne kadar dijitalleşirse dijital.
13:01
Kararlarını alan insanların korku, aç, gözlülük, panik ve
13:05
umut gibi temel duygularının matematiksel bir yansımasıdır.
13:08
Vay canına yani işlem hızı ışık hızına çıksa bile o işlemin
13:13
arkasındaki psikolojik ivme değişmiyor aslında.
13:16
Aynen öyle, insan psikolojisi aynı kalıyor.
13:19
Bir fiyatın ivme kaybedip etmediğini, bir trendin gücünü
13:22
yitirip yitirmediğini anlamanın mantığı hiç değişmedi.
13:26
Ve villeder bu psikolojiyi matematiğe döken ilk kişiydi.
13:30
Insan psikolojisinin fiyata yansıyan bu dinamiklerini,
13:33
denklemlere o kadar saf o kadar kusursuz bir biçimde dönüştürdü
13:37
ki, bugünün devasa yapay zekaları bile sıfırdan yeni bir
13:41
optik lens icat etmek yerine valder'ın merciğinden piyasaya
13:45
bakmayı tercih ediyor. Çok çarpıcı bir nokta bu makine
13:48
daha hızlı soyuyor olabilir ama. Neyi sayması gerektiğini 10'a
13:52
çıkart hâlâ villeder söylüyor resmen.
13:54
Tam olarak bu. Bu gerçekten tüyler ürpertici
13:57
bir kalıcılık. Bence bilginin zamanı nasıl
14:00
meydan okuduğunun en büyük kanıtı ama tarihe baktığımızda
14:03
pek çok dahi görürüz. Biz ne gibi dahalar?
14:06
Harika fikirleri icat ederler. Böyle devrimsel denklemler
14:10
yazarlar ama insan ilişkilerinde veya iş bitiricilikte zayıf
14:15
oldukları için o fikirler hep tozla akademik sayfalarda kalır.
14:19
Unutulup gider. Evet akademi, böyle hikayelerle
14:23
dolu maalesef. Harika fikirler bulmak işin
14:26
sadece yarısıdır. Çünkü bu fikirleri dünyaya kabul
14:30
ettirmek, insanlara kullandırmak, işin diğer
14:33
yarısıdır. Kaynağımıza göre valder
14:35
fikirlerini öyle karanlık bir odada saklayan bir münzevi
14:39
değildi dimi. Teoriden pratiğe bu sistemlerin
14:43
küresel olarak nasıl yayıldığına da bir bakalım.
14:45
Kesinlikle bir müzevi değildi. Kaynaktaki bilgiler bizi onun
14:49
son derece aktif, sürekli sahada ve hatta amansız bir girişimci
14:54
olduğunu gösteriyor. Yani işin ticaretini de yapmış
14:57
adam. Yazdığı sistemleri öyle
14:59
masasında bırakan biri bildi kesinlikle başlı başına bir
15:02
endüstri inşa ediyordu adam. Ipni inceliyorum.
15:05
Bir yandan adamın CV si adeta durmak bilmeyen bir motor gibi
15:10
aktif bir tüccar her şeyden önce yani kendi teorilerini kendi
15:15
parasıyla gerçek piyasada riski ederek test ediyor.
15:18
Kaşın altına elini koyuyor yani? Aynen teknik ticaret sistemleri
15:23
konusunda danışmanlık yapıyor. Sürekli makaleler yazıyor.
15:26
Radyo ve televizyon programlarına konuk oluyor.
15:29
Sadece medyada görünmekle de kalmıyor ama en çarpıcı olanı bu
15:33
bilgiyi kitlelere doğrudan ulaştırmak için küresel bir
15:37
operasyon yürütmesi bence. Küresel operasyon derken neyi
15:40
kastediyorsun? Asya'ya, avustralya'ya,
15:43
kanada'ya, amerika'nın 41. Yanına ve Avrupa başkentlerine
15:47
bizzat seyahat ederek teknik ticaret seminerleri veriyor
15:50
adam. Dünyayı dolaşıyor resmen.
15:52
Düşün 1.900 yetmişlerin sonu seksenlerin başındayız.
15:56
Internet yok zoom falan yok ortada anında çeviri yapan
16:00
yazılımlar yok. Bu adam bavulunda asetatlar,
16:04
basılı grafikler ve hesap makineleriyle kıta kıta dolaşıp
16:08
insanlara yepyeni bir matematiksel dili öğretiyor.
16:11
Bunu söylediğinde onun bu çalışma şeklini düşündüm de
16:14
aklıma çok net bir profil geliyor aslında.
16:16
Nedir o profil? O aslında internet balonu öncesi
16:20
dönemin hatta tam anlamıyla 80 öncesinin bir silikon vadisi tek
16:25
fandırı yani bildiğin bir teknoloji kurucusu gibi hareket
16:28
etmiş. Kesinlikle çok benzer bir vizyon
16:31
var ortada. Kendi algoritmasını geliştirmiş
16:34
formüllerini yazmış. Sonra gitmiş.
16:36
Kuzey karolinna'nın greensbero kenti yakınlarındaki mık
16:40
linswil'de trend rees limited adlı kendi şirketini kurmuş adam
16:45
ve kaynakta bu şirketin sadece öyle kitap basan bir matbaa
16:48
olmadığı çok açıkça belirtiliyor.
16:51
Tabi asıl işleri yayıncılık değil çünkü.
16:53
O dönemde o dar imkânlarla bilgisayar ticaret programları
16:58
ve bilgisayar yazılımları geliştiriyorlar.
17:01
Daha kişisel bilgisayar devrimi yeni yeni patlak verirken o
17:05
kendi yazılım şirketini kurup bir c ıo gibi dünyayı dolaşarak
17:10
kendi ürününü pazarlayan evanjelize eden bir
17:13
vizyonerwallitin. Takım elbiseli elitler arasında
17:17
değil, kuzey karolinada kendi yazılım imparatorluğunu kuruyor
17:21
resmen. Aynen öyle.
17:23
Bu aslında çok önemli bir soruya önleme getiriyor.
17:26
Kaynak metinde oldukça iddialı bir cümle var diyor ki, dünya
17:30
çapında muhtemelen diğer herhangi bir tek disiplinden
17:33
ziyade baywiller'ın sistemlerini ve yöntemlerini kullanan daha
17:37
fazla tüccar vardır. Çok büyük bir iddia bu.
17:40
Neden binlerce finans profesörü veya bankacı'nın değil de kuzey
17:44
karalığınadaki bu adamın sistemleri küresel bir standard
17:47
geldi sence? Cevabı tam da senin bahsettiğin
17:51
o teknoloji kurucusu vizyonunda gizli aslında.
17:54
Yani mesele sadece formüllerin doğruluğu veya kusursuzluğu
17:58
değildi, öyle mi? Formüller kusursuzdu evet, ama o
18:02
bilgiyi ulaşılamaz. Bir akademik makalenin içine
18:05
sadece o kürsüdeki profesörlerin anlayabileceği hiyeroglifler
18:09
arasına falan hapsetmedi. Erişilebilir kıldı.
18:13
Bilginin ancak sıradan bir insanın masasında
18:16
kullanılabilir. Pratik bir araca dönüştüğünde
18:19
dünyayı değiştirebileceğini anladı adam.
18:21
Bu yüzden o karmaşık denklemleri herkesin kendi başına
18:25
hesaplayabileceği, daha sonra da o dönemin ilkel bilgisayarlarına
18:29
yüklenebilecek yazılımlara dönüştürdü.
18:31
Müthiş bir öngörü. O lojistik zorluklar için de
18:33
seminerler düzenlemesi, yazılım kasetleri veya disketleri
18:37
dağıtması, bilginin resmen demokratikleşmesiydi.
18:41
Fikirlerini teoride bırakmadı, onları işlenebilir, taşınabilir
18:45
ve satın alınabilir ürünler haline getirdi.
18:47
Gerçek bir ürün yöneticisi gibi düşünmüş, yani insanların sadece
18:52
teoriyi değil, asıl o somut çözümü istediklerini çok erken
18:56
fark etmiş. Peki bugün senle bu detaylı
18:59
yolculuğa çıktık. Tüm bu anlattıklarımız senin
19:02
için neden önemli sevgili dinleyicimiz?
19:05
Evet, bu çok kritik bir soru. Belki hayatında tek bir hisse
19:09
senedi bile alıp satmadın ekranındaki o yeşil ve kırmızı
19:13
grafikler senin için sadece karmaşık çizgilerden ibaret.
19:17
Neden ceyvazwood junyürün aras aynı parabolik sarnı veya
19:21
yetmişlerde kurduğu yazılım şirketini önemsemelisin.
19:24
Çünkü bu sadece finans meraklıları için yazılmış bir
19:27
hikaye değil. Kesinlikle değil.
19:28
Aslında bu hikaye hepimizin her gün boğuştuğu çok temel bir
19:32
modern problemle ilgili. Bence bilgi ve veri aşırı
19:35
yüklemesi. Aynen öyle.
19:37
Bugün etrafımız sürekli akan verilerle bitmek bilmeyen
19:40
haberlerle bildirimlerle hani o sonsuz bir gürültüyle sarılmış
19:44
durumda. Gürültünün içinde kaybolmak çok
19:47
kolay artık. Hikayesi bize tam olarak bu
19:50
konuda ilham veriyor. Wielder'ın hikayesi o kaosun
19:54
milyonlarca rastgele insan davranışının ve sayısız
19:58
değişkenin nasıl alınıp net serin kanlı, analitik ve
20:02
sarsılmaz kuralları indirgenebileceğinin en güzel
20:05
örneği o gürültünün içinden sinyali çıkarmayı başardı.
20:10
Piyasalar çılgınca dalgalanırken o sakin kalıp motor aşırı
20:14
ısınıyor veya rüzgarın gücü kesildi diyebilen.
20:18
Sarsılmaz bir sistem kurdu. Hayatımızın hangi alanında
20:21
olursak olalım ister devasa bir projeyi yönetiyor olalım ister
20:26
kişisel bir karar vermeye çalışalım.
20:28
Bu analitik zihniyete her zamankinden daha çok ihtiyacımız
20:31
var. Objektif göstergelere bakarak
20:34
duygulardan arınmış kararlar verebilme becerisine yani.
20:38
Ve sistem kurmanın kalıcı bir değer yaratmanın ne demek
20:41
olduğunu da bize çok net bir şekilde gösteriyor bu hikaye.
20:44
Kesinlikle öyle başlarken bir şey söylemiştik.
20:47
Hatırlarsan bugün finansal sistemlere nano saniyede karar
20:51
veren o devasa yapay zeka ağlarına bakıyoruz.
20:55
Ve onların insanüstü ulaşılamaz, makineler olduğunu düşünüyoruz
20:59
hep. Her şeyin sihirli, ruhsuz bir
21:02
dijital beyin tarafından yönetildiğine körü körüne
21:05
inanıyoruz. Ama perdenin arkasına
21:07
baktığımızda ne gördük bugün o soğuk makinelerin karar
21:10
mekanizmasının tam kalbinde o kodların en derinlerinde aslında
21:15
yıllar önce kuzey karolinada masasında hesaplamalar yapan bir
21:19
adamın dehası var. Makinalar sadece o insan
21:22
dehasının yarattığı kuralları. Işık hızında uygulayan
21:25
işçilerden ibaret aslında. Bu da bizi düşünmemiz gereken o
21:29
son kışkırtıcı noktaya getiriyor.
21:31
Eğer bugün trilyonlarca doları yöneten dünyanın en gelişmiş
21:35
süper bilgisayarlarının arkasında yıllar önce yazılmış,
21:38
bu kadar net bu kadar saf bir insan kavrayışı yatıyorsa
21:42
etrafımıza bir kez daha çok daha dikkatli bakmalıyız.
21:45
Kesinlikle sadece finansa değil, etrafımızdaki her şeye.
21:50
Bugün sihir gibi görünen körü körüne güvendiğimiz ve tamamen
21:55
modern teknolojiye ait olduğunu sandığımız diğer devasa
21:58
sistemlerin, algoritmaların, sosyal medya akışlarının veya
22:03
yapay zekaların kodlarında aslında ne tür basit unutulmuş
22:08
insan kavrayışları gizli? Biz o modern makinelere
22:12
hayranlık duyarken onların içinde yaşamaya devam eden o
22:16
sessiz insan dehaları kimler acaba?
22:19
Bu çok derin bir soru ve bu soruyu seninle baş başa
22:22
bırakıyoruz. Bu derinlemesine incelemede
22:25
finansın gizli dilini bizimle birlikte deşifre ettiğin için
22:28
teşekkür ederiz. Bir sonraki yolculuğumuzda
22:31
görüşmek üzere merakla kal.