Latest / Market Risk TR / Dünya Hisse Senedi Piyasalarında İşlem Rehberi

Transcript

Dünya Hisse Senedi Piyasalarında İşlem Rehberi · Market Risk TR

• 0:00
  Gözlerini kapat ve 2001 yılının sonbaharına geri döndüğünü
• 0:04
  hayalet. O hani meşhur cızırtılı
• 0:07
  çevirmeli dayalap modem seslerinin olduğu dönemler.
• 0:11
  Aynen öyle dat cam balonu daha yeni patlamış.
• 0:14
  Trilyonlarca dolar hani resmen buharlaşıp havaya karışmış
• 0:18
  insanlar masalarındaki o devasa tüplü bilgisayar monitörlerine
• 0:22
  bakıyor. Boş boş.
• 0:23
  Gerçekten tam bir kaos ortamı yani?
• 0:26
  Kesinlikle işte tam o kaotik günlerde finans dünyasında
• 0:30
  sessiz ama devasa bir devrim gerçekleşiyor.
• 0:33
  Internet 10 yıllardır sadece elitlerin owall street takım
• 0:38
  elbiselilerinin takıldığı, sadece üyelere özel kulübün
• 0:41
  kapılarını tabiri caizse tekmeleyerek açıyor.
• 0:45
  Ve sıradan insanları doğrudan oyunun içine sokuyor.
• 0:48
  Bizi seni beni herkesin bugün masamızda tam o kırılma anında
• 0:53
  2001 yılının ekim ayında yazılmış bir hayatta kalma
• 0:55
  rehberi var. Dünya borsalarında işlem
• 0:58
  yapmanın içeriden rehberi. Bu derinlemesini incelemede,
• 1:02
  amacımız sadece eski bir kitabı özetlemek falan değil.
• 1:06
  Tabi çok daha fazlası var orada. Aynen o cızırtılı modemlerin
• 1:10
  üzerinden akan verilerin hisse senedi piyasalarının gerçek
• 1:14
  mekaniklerinin nasıl değiştirdiğini anlamak ve aslına
• 1:17
  bakarsan hepsinden önemlisi ekranlar ne kadar hızlanırsa
• 1:20
  hızlansın, insan psikolojisinin o korku ve açgözlülük döngüsünün
• 1:25
  neden hiç değişmediğini çözmek. Ya o dönemin atmosferini anlamak
• 1:29
  gerçekten kritik bence. Çünkü iki.
• 1:32
  Bir yılı bireysel yatırımcının bilgiye ilk kez aracısız ulaştı.
• 1:36
  Bir nevi milat ancak Filistin rehberini bugün bile eşsiz kılan
• 1:40
  şey teknolojik altyapıyı anlatırken aslında kusursuz bir
• 1:43
  insan doğası haritası çıkarmış olması.
• 1:46
  Çok doğru bir tespit. Yani ekranın yenilanna hıhı
• 1:50
  saniyelerden milisaniyelere düşmüş olabilir.
• 1:53
  Araya devasa algoritmalar falan girmiş olabilir ama o ekranın
• 1:58
  karşısında tuşa basmadan hemen önce midesine kramplar giren
• 2:02
  zararını kabullenemeyip umutla bekleyen insanın biyolojik ve
• 2:07
  psikolojik tepkileri bilim değişmedi.
• 2:10
  Bu rehber ekrandaki sayılardan çok o sayılara bakan zihnin
• 2:14
  nasıl çalıştığını deşifre ediyor aslında.
• 2:17
  O zaman işe bu zihnin üzerinde savaştığı cepheleri yani oyun
• 2:22
  alanlarını tanıyarak başlayalım. Çünkü villis bize kuralları
• 2:26
  birbirinden tamamen farklı iki devasa arenanın kapılarını
• 2:29
  açıyor. New York menkul kıymetler
• 2:31
  borsası, yani envai.se ve nazdak.
• 2:35
  Ikisi geceyle gündüz gibi aslında.
• 2:37
  Gerçekten öyle okurken şu mekanik fark beni çok şaşırttı,
• 2:40
  envai aslında oldukça geleneksel, hatta kendi içinde
• 2:44
  bir tür sosyalist korumacılığa sahip bir yer.
• 2:47
  Orada uzmanlar yani specialist dediğimiz fiziksel insanlar var.
• 2:51
  Bildiğimiz etten kemikten insanlar.
• 2:53
  Evet, evet. Bir nevi hakem veya trafik
• 2:57
  polisi gibi çalışıyorlar. Işlemler süper dost adı verilen
• 3:01
  bilgisayarlı bir sistemle doğrudan bu uzmanlara akıyor ve
• 3:05
  hani piyasada aniden bir panik satışı başlarsa alıcı kalmazsa
• 3:09
  falan bu uzmanlar sırf piyasa çökmesin likidite sağlansın diye
• 3:14
  kendi şahsi sermayelerini riske atıp o hisseleri satın
• 3:17
  alıyorlar. Sistemi ayakta tutmak için
• 3:20
  kendilerini siper ediyorlar bir nevi.
• 3:22
  Aynen öyle. Bu bana inanılmaz geldi.
• 3:24
  Aslında bu. Emici mekanizma nw cnin o 200
• 3:28
  yıllık istikrarının temelidir diyebiliriz.
• 3:31
  O bahsettiğin uzmanlar bunu hayır, kurum oldukları için
• 3:34
  falan yapmazlar. Yani borsanın onlara verdiği
• 3:37
  imtiyazların bedeli olarak piyasanın düzenli ve pürüzsüz
• 3:41
  akmasını sağlamak zorundadırlar. Yani bir karşılığı var tabii bu
• 3:44
  fedakarlığın. Tabii ki zaten NSSD listelenen
• 3:49
  şirketler devasa sermayelere uzun bir geçmişe sahip köklü
• 3:54
  şirketlerdir. Sistem ani fiyat
• 3:57
  dalgalanmalarını törpülemek o vahşi kapitalizmin en keskin
• 4:01
  köşelerini yumuşatmak üzerine kuruludur.
• 4:03
  Işte alıcı ve satıcıyı dengeli bir şekilde buluşturarak fiyatın
• 4:08
  saniyeler içinde uçuruma yuvarlanmasını engellerler.
• 4:13
  Ama sonra caddenin karşısına naz taka geçiyoruz ve sanki bir anda
• 4:18
  kural tanımaz bir vahşi batı kasabasına düşüyoruz.
• 4:22
  Kesinlikle doğru bir benzetme. Orada ortalığı toparlayacak bir
• 4:25
  uzman falan yok. Sadece piyasa yapıcılar yani
• 4:29
  market makars dediğimiz halka en iyi fiyatı sunmak için
• 4:32
  birbiriyle kıyasıya rekabet eden kurumlar var.
• 4:36
  Yeni kurulan o riskli teknoloji şirketlerinin arenası burası.
• 4:39
  Evet, datcc.com çocuklarının oyun alanı.
• 4:42
  Asıl oyun değiştiren şeyse iyisi yanlar.
• 4:45
  Yani elektronik iletişim ağları bu ağlar sıradan yatırımcının
• 4:50
  aracıları tamamen devreden çıkarıp kurumlarla aynı havuzda
• 4:55
  doğrudan teklif vermesini sağlıyor.
• 4:57
  Kitap bunu çok demokratik, çok şeffaf bir devrim olarak
• 5:00
  anlatıyor ama burada sana sormak istediğim, itiraz ettiğim bir
• 5:04
  şey var. Nedir?
• 5:05
  O. Yani şeffaflık ve aracısızlık
• 5:08
  kula harika geliyor ama kimsenin seni korumadığı trafik polisinin
• 5:12
  olmadığı bu sistem evinden o dayala modemle bağlanan acimî
• 5:16
  bir yatırımcıyı doğrudan kurtların önüne atmak değil
• 5:19
  midir? Bu demokrasi aslında devasa bir
• 5:22
  illüzyon olabilir mi? Şöyle düşün, demokrasi her zaman
• 5:26
  güvenlik anlamına gelmez. Çoğu zaman kendi başının
• 5:29
  çaresine bakma özgürlüğüdür. Aslında senin vahşi batı
• 5:33
  benzetmen tam da bu yüzden çok doğru.
• 5:36
  Değil mi? Yani koruma yok sonuçta.
• 5:38
  Aynen ekc n'yle getirdiği o şeffaflık aslında acımasız bir
• 5:43
  aynadır. Seni o devasa yatırım
• 5:45
  bankalarıyla aynı masaya oturtur ama senin elindeki çipler onlara
• 5:49
  kıyasla komik kalır. Nazdak'ta hayatta kalabilmek
• 5:53
  için o profesyonellerin kullandığı seviye iki yani level
• 5:57
  towo ekranlarını okumak zorundasın.
• 5:59
  O ekranlarda matrix gibi zaten. Aynen öyle ekranda sadece bir
• 6:04
  fiyat görmezsin bed yani o an piyasadaki en iyi alış
• 6:08
  tekliflerini ask. Yani en iyi satış tekliflerini
• 6:11
  ve bunları kimin hangi piyasa yapıcının veya EC n'nin
• 6:15
  verdiğini saniyesi saniyesine görürsün.
• 6:18
  Her şey kavak gibi ortada yani? Evet ama eğer o kısaltmaların o
• 6:22
  akan rakamların arkasında dönen psikolojik savaşı okuyamıyorsan,
• 6:26
  o şeffaflık seni sadece daha hızlı batırır kitap tam da bu
• 6:30
  yüzden yeni başlayanlara. O korumacı, New York sularında
• 6:34
  yüzmeyi öğrenmelerini tavsiye eder.
• 6:36
  Çok mantıklı. Peki eğer internet ve bu e siyan
• 6:41
  ağları sayesinde ohayodaki bir adam garajından doğrudanwall
• 6:46
  streetteki bir kuruma teklif verebiliyorsa, bu adamı
• 6:49
  okyanusun ötesine geçmekten ne alıkoyabilir?
• 6:52
  Aslında hiçbir şey. Hiçbir şey, çünkü para asla
• 6:55
  uyumaz ve kablolar sınır tanımaz.
• 6:58
  Vilistin rehberi bizi okyanusa aşıp Avrupa nasdağı olarak
• 7:01
  bilinen etse ye götürüyor. Bu sistem sırf ülkeler arası
• 7:05
  hisse alım satımındaki o devasa işlem maliyetlerini ve
• 7:09
  komisyonları yok etmek için kurulmuş tam otomatik bir
• 7:12
  platform. Çok büyük bir yenilik o dönem
• 7:15
  için. Ama asıl ilgimi çeken Londra
• 7:18
  menkul kıymetler borsası yani LE sinin o dönemde yaptıkları oldu.
• 7:22
  Düşünsene karşımızda 200 yıldan eski peruklu adamların kağıt
• 7:26
  salladığı bir kurum var. Gelenekselin de gelenekseli.
• 7:30
  Aynen ama aniden uyanıyorlar. Önce sik adında ekran tabanlı
• 7:36
  elektronik ticareti 1997'de ise tamamen otomatik bir sisteme
• 7:41
  geçiyorlar. Sadece bununla da kalmayıp
• 7:43
  pazarı çok zekice parçalara bölüyorlar.
• 7:46
  O çok stratejik bir hamleydi işte.
• 7:48
  Büyüyen işletmeler için. Teknoloji firmaları için tek
• 7:53
  mark adında alt pazarlar kuruyorlar falan bu bana
• 7:56
  inanılmaz bir hayatta kalma mekanizması gibi geldi açıkçası.
• 8:00
  Aslında bakarsan Londra borsasının yaptığı şey bir
• 8:03
  mühendislik harikasıdır. Yani o 200 yıllık köklü kurumun
• 8:06
  prestijini aniden ortaya çıkan ve ne yapacağı hiç belli olmayan
• 8:11
  o dot.com şirketlerinin vahşeti ile aynı sepete koyamazlardı.
• 8:16
  Ya batarlarsa diye kortular tabi.
• 8:17
  Tabi eğer o teknoloji şirketlerinden biri çökerse.
• 8:22
  Dinin o asırlık güvenilirliği de inanılmaz zarar görürdü.
• 8:25
  Tek mark veya eğim gibi alt pazarlar yaratarak aslında riski
• 8:30
  karantinaya aldılar. Sizin yeriniz ayrı dediler yani?
• 8:33
  Bu sayede hem o devasa işlem hacmini kendi içlerinde tutmayı
• 8:38
  başardılar. Hem de ana pazardaki o
• 8:41
  geleneksel ağır başlı yatırımcıları korudular.
• 8:44
  Anlıyorum, riski tamamen izole ettiler.
• 8:47
  Peki şu anda bizi dinleyen senin de aklına şu soru gelmiyor mu?
• 8:51
  Eğer LS gi gibi iki asırlık bir kurum bile dijitalleşip ekran
• 8:57
  tabanlı hale geldiyse her şey o fiber optik kablolara
• 9:00
  indirgendiyse coğrafyanın bir borsanın nerede olduğunun ne
• 9:05
  önemi kaldı? Ne anlamda?
• 9:07
  Yani New York, Londra veya Tokyo fark etmez, sonuçta hepsi benim
• 9:12
  monitörümde sadece farklı renkte pikseller değil mi?
• 9:16
  Teknoloji borsaların o yerel kimliğini tamamen yok etmedi mi
• 9:21
  sence? Ya yüzeyden bakarsan öyle
• 9:23
  görünür pikseller her yerde aynıdır.
• 9:26
  Sonuçta sınır ötesi işlemlerin kolaylaşması o muazzam küresel
• 9:30
  likidite havuzunu yarattı. Doğru ama işin derinliğine
• 9:34
  indiğinde coğrafya ve kültür hala o piksellerin ruhunu
• 9:38
  belirliyor diyebilirim. Nasıl yani?
• 9:40
  Kültürel DNA falan mı? Biraz öyle mesela LS n'nin o
• 9:45
  dönem kurduğu lend mark hizmetine bakalım.
• 9:48
  Tamamen ingiltere'deki yerel şirketlerin ve o bölgesel
• 9:51
  potansiyelin dinamiklerine odaklanıyordu.
• 9:53
  Veya ı in pazarındaki ingiliz şirketlerinin temettü ödeme
• 9:57
  kültürleri yönetim yapıları. Bir silikon vadisi şirketinden
• 10:02
  taban tabana zıttı. O geleneksel yapı hisseye de
• 10:05
  yansıyor. Kesinlikle ekranlar mesafeleri
• 10:08
  sıfırlayabilir ama bir şirketin içine doğduğu kültürel ve
• 10:12
  ekonomik DNA yı tek bir tuşla silemezsiniz.
• 10:15
  O yerel kimlik yatırımcıların o hisseleri fiyatlama şekline her
• 10:19
  zaman etki eder. 80'i başarısız oluyor.
• 10:23
  Neden sistem onları çiğneyip tükürüyor resmen?
• 10:26
  Işte işin en can alıcı kısmı. Burası evet, kaynak çok net bir
• 10:30
  teşhis koyuyor aslında bakarsan sorun ekrandaki sayılarda,
• 10:34
  endekslerde veya matematikte değil, sorun otuşa basan
• 10:38
  parmağın bağlı olduğu zihinde işlem yapmak.
• 10:41
  Teknik bir analiz olmaktan çok duygusal bir savaştır diyor
• 10:44
  kitap. Korku açgözlülük, çaresizlik,
• 10:48
  bütün o insani duygular. Aynen.
• 10:51
  Yazar diyor ki, karanlık bir sokakta üzerine silah
• 10:54
  çekildiğinde biyolojik olarak ne kadar panikliyorsan o binlerce
• 10:59
  dolarının eridiğini gördüğünde hissettiğin soğuk terleme de
• 11:02
  aynı derece doğaldır. Ve insanlar borsayı genellikle
• 11:06
  kumar olarak etiketler. Çünkü hani fiziksel bir ter
• 11:10
  dökmeden para kazanmanın sadece şansla olabileceğine dair
• 11:14
  toplumsal bir ön yargımız vardır.
• 11:16
  Çok derin bir ön yargı bu hem de.
• 11:18
  Yazar burada muazzam bir analoji kullanıyor.
• 11:21
  Ingiltere kralı sekizinci edward'un o sevdiği kadın için
• 11:25
  tahtan vazgeçmesini hatırlatıyor.
• 11:27
  Bu muazzam bir risktir çünkü sonunun ne olacağını kimse
• 11:31
  bilemez. Tıpkı kışın ortasında sabah o
• 11:34
  karlı ve buzlu yolda arabayla işe gitmeninde devasa bir risk
• 11:38
  olması gibi. Biz hayatın her alanında risk
• 11:40
  alıyoruz aslında. Ya buradaki en büyük psikolojik
• 11:43
  illüzyon insanların riski nasıl algıladığıyla ilgili.
• 11:48
  Bak şimdi bir insan 30 yıllık bir kredi borcuna girip bir ev
• 11:53
  alırken tüm geleceğini ipotek altına alır ve gece mışıl mışıl
• 11:58
  uyur. Evet, çok doğru.
• 12:00
  Bu ona normal ve güvenli bir risk olarak öğretilmiştir toplum
• 12:04
  tarafından. Ancak borsada dikkatlice analiz
• 12:08
  edilmiş, zarar durdurma noktası belirlenmiş bir işleme girmek,
• 12:12
  aynı insana korkunç bir kumar gibi gelir ve onu dondurur.
• 12:16
  Eli titrer tuşa basarken. Aynen öyle.
• 12:19
  Başarılı bir yatırımcıyla kumar bazı ayıran o ince çizgi, hani o
• 12:23
  eskiwestern filmlerindeki kovboy poker suratına sahip olmaktır.
• 12:28
  Fiyatlar çakılırken de hisseniz fırlayıp devasa karlar
• 12:32
  getirirken de o ekranın başında tamamen hissizleşebilmelisiniz.
• 12:37
  Robot gibi olmak yani? Bir nevi disiplin duyguları yok
• 12:41
  etmek değil, o duygulara rağmen stratejiye sadık kolabilmektir.
• 12:45
  Mesela piyasa, aşırı coşkuluyken ve herkes uzun yani alım
• 12:50
  pozisyonundaysa amatörler buna katılıp sevinir coşar falan.
• 12:55
  Kazanıyoruz diye düşünürler. Evet ama profesyonel bilir ki
• 12:59
  herkes çoktan almışsa geriye o malı daha yüksek fiyattan
• 13:03
  satacak kimse kalmamıştır artık. O coşku anı aslında felaket bir
• 13:08
  düşüşün habercisidir ve en temel kural şudur, aslına bakarsan
• 13:12
  asla kira, fatura veya emeklilik paranızla o masaya
• 13:16
  oturmamalısınız. Çünkü korkuyla tutulan para her
• 13:20
  zaman kaybedilir. Çok sert ama çok gerçek bir
• 13:23
  kural bunu dinlerken sana sormak istediğim hatta itiraz ettiğim
• 13:27
  bir nokta var. Dinliyorum.
• 13:29
  Kitap yatırımcı psikolojisini anlatırken hani değer kaybeden
• 13:33
  bir hisseye tutulmayı toksik ve kötü bir ilişkide kalmaya
• 13:36
  benzetiyor. Belki düzelir, belki değişir
• 13:39
  diye umut ederek beklemek. Buraya kadar tamam, zararı
• 13:43
  kesmek çok mantıklı ama kitap sürekli olarak küçük kayıplara
• 13:47
  hızlıca kabul etmeyi ve sadece küçük istikrarlı kazançlarla
• 13:51
  yetinmeyi söylüyor. Evet, kitabın ana
• 13:53
  felsefelerinden biri bu. Ama dürüst olalım.
• 13:57
  Eğer sürekli erkenden çıkış yaparsan.
• 13:59
  Her seferinde o ufacık çarlarla masadan kalkarsan o Amerikan
• 14:03
  rüyası olan hepimizin aslında peşinde koştuğu o büyük serveti
• 14:07
  nasıl inşa edeceksin? Bu bana disiplinden ziyade fazla
• 14:11
  korkakça biraz ürkek, bir oyun tarzı gibi geldi.
• 14:15
  Yani insanlar o büyük vurgunu yapmak için borsaya girmiyor mu?
• 14:18
  Işin ilginç yanı da bu işte insanların yüzde sekseninin
• 14:22
  batmasının temel nedeni tam olarak sorduğum bu sorunun
• 14:26
  içinde gizli. O büyük vurgun beklentisi amacın
• 14:30
  bir gecede zengin olmaksa borsa senin için gerçekten bir
• 14:34
  kumarhanedir. Zihniyet meselesi yani.
• 14:36
  Aynen küçük kayıpları kabul etmek korkaklık falan değil,
• 14:40
  yarın o masada tekrar oturabilmek için gereken hayatta
• 14:44
  kalma matematiğidir. Sermayeyi korumak, kâr etmekten
• 14:48
  her zaman önce gelir. Neden peki bu kadar önemli
• 14:51
  sermayeyi korumak? Matematiksel bir gerçeklik
• 14:53
  yüzünden şöyle düşün, %50 değer kaybeden bir portföyün eski
• 14:59
  haline dönmesi için %50 değil %100 artması gerekir.
• 15:03
  Inanılmaz çoğu insan bunu düşünmüyor bile.
• 15:06
  Tabii düşünmezler, zarar büyüdükçe onu telafi etmenin
• 15:10
  matematiği imkansızlaşır. Başarılı işlemciler o vur kaç
• 15:15
  peşinde koşanlar değil, küçük kayıpları işin bir maliyeti
• 15:19
  olarak görenlerdir. O hatalardan ders çıkarırlar ve
• 15:23
  o küçük kazançların bileşik getiriyle zaman içinde nasıl
• 15:27
  devasa bir çığa dönüştüğünü anlarlar.
• 15:30
  Sabır ve küçük adımlar o çok istenen büyük servetin ta
• 15:34
  kendisidir aslında. Çok etkileyici bir matematik
• 15:38
  gerçeği gerçekten. Peki bu felsefeyi kabul ettik
• 15:42
  diyelim masadayız, duygularımız kontrol altında falan fiziksel
• 15:46
  olarak nasıl hareket edeceğiz? Piyasada rüzgarda dik durmaya
• 15:49
  çalışıp kırılan bir ağaç mı olacaksın yoksa rüzgara göre
• 15:52
  eğlen esnek bir sazlık mı? Stratejiler devreye giriyor.
• 15:55
  Burada aynen. Kitap bize üç temel cephe
• 15:58
  stratejisi veriyor. Ilki scap tradeding yani anlık
• 16:03
  işlem saniyeler veya en fazla dakikalar sürüyor.
• 16:07
  Fiyattan sadece 0.125 veya 0.5 puanlık ufacık mikroskopik
• 16:13
  dilimler koparıp anında kaçıyorsun?
• 16:16
  Çok agresif bir yöntemdir. Evet, ikincisi.
• 16:20
  Yani dalga işlemi birkaç gün sürüyor.
• 16:23
  S and p 500 gibi büyük endeksleri pusula olarak
• 16:26
  kullanıp resmen o trendlerin üzerinde sörf yapıyorsun.
• 16:29
  Teknik analiz grafiklerindeki kırılma noktalarının hemen
• 16:33
  altına seni koruması için manuel olarak zarar durdurma yani stop
• 16:38
  lost noktaları yerleştiriyorsun. En popüler olanlardan biridir
• 16:42
  swing. Üçüncüsü ise koreding, yani
• 16:46
  çekirdek işlem bu bir tohum ekip haftalarca büyümesini beklemek
• 16:50
  gibi şirketin sadece o anki grafiğine değil, temel yapısına
• 16:54
  sattığı, ürüne yönetimine falan bakıyorsun.
• 16:58
  O üç stratejinin mekaniklerini doğru anlamak hayati önem
• 17:01
  taşıyor. Scalping dediğimiz şey tam bir
• 17:04
  hız ve refleks oyunudur. Direnç seviyelerine yakınken
• 17:07
  asla işleme girmezsin mesela. Çünkü fiyatın oradan çekip
• 17:11
  suratına çarpma ihtimali çok yüksektir.
• 17:14
  Tehlikeli sularda yüzmek gibi. Kesinlikle suwingreden ise o
• 17:18
  bahsettiğin zarar durdurma noktası senin can yeleğindir.
• 17:22
  Diyelim ki hisse 50 dolardan ellibeş dolara çıktı.
• 17:26
  Suyun yatırımcısı aç gözlülük yapıp sonsuza kadar yükselir bu
• 17:30
  diye beklemez. Stopoz seviyesine 54 dolara
• 17:34
  çeker hemen. Kendini garantiye alıyor yani?
• 17:36
  Aynen öyle. Fiyat aniden çakılsa bile 54
• 17:40
  dolarda otomatik olarak satar ve karını cebine koyar.
• 17:44
  Kordrad'in de ise o günlük dalgalanmalar hiç umurunda
• 17:48
  değildir. Yatırımcının hatta kitap kor
• 17:50
  yatırımların günlük işlemlerden etkilenmemesi o anki panikle
• 17:54
  yanlışlıkla satılmaması için tamamen ayrı bir hesapta
• 17:57
  tutulmasını şiddetle tavsiye ediyor.
• 18:00
  Psikoloji hiyeritmek için fiziksel bir bariyer koyuyor.
• 18:03
  Resmen tabii 1'de işin yön kısmı var.
• 18:06
  Uzun yani long işlemi hepimiz biliyoruz.
• 18:08
  Dipten al yüksekten sat falan ama 1'de kısa yani şort işlem
• 18:13
  var. Piyasalar kan ağlarken çökerken
• 18:16
  senin para kazanmanı sağlayan o tuhaf mekanizma.
• 18:19
  Çoğu kişinin anlamakta zorlandığı bir konudur o.
• 18:22
  Değil mi? Birisinden hisseyi yüksek
• 18:25
  fiyattayken ödünç alıp anında satıyorsun fiyat çökünce dipten
• 18:29
  ucuz fiyata. Alıp asıl sahibine geri
• 18:32
  veriyorsun. Aradaki fark da cukka cebine
• 18:35
  kalıyor. Ancak kitap burada çok kritik
• 18:37
  bir güvenlik duvarından bahsediyor apti kuralı.
• 18:40
  Evet, çok önemli bir detay o. Yani 1929 büyük buhranındaki
• 18:45
  gibi herkesin aynı anda açığa satış yapıp piyasayı dipsiz bir
• 18:50
  kuyuya çekmesini engellemek için kurulmuş bir kural, bir hisseyi
• 18:54
  açığa satabilmen için o hissenin son işleminin bir önceki
• 18:59
  işlemden daha yüksek bir fiyattan ger.
• 19:01
  Geçmiş olması gerekiyor. Zorunlu olarak sadece fiyat
• 19:05
  yukarı doğru sektiğinde o kısa pozisyona girebiliyorsun.
• 19:08
  Piyasayı, manipülasyondan koruyan zekice bir fren
• 19:11
  mekanizması aslında bu. Gerçekten öyle ama benim
• 19:14
  stratejilerle ilgili aklıma takılan çok daha pratik bir
• 19:17
  sorun var. Yıl 2001 yani insanlar saniyeler
• 19:19
  içinde karar verilmesi gereken o scarping stratejisini
• 19:22
  evlerindeki o kopmaya müsait çevirmeli ağlarlarla dayalıp
• 19:27
  bağlantılarla falan nasıl yapıyordu karşılarında fiber?
• 19:32
  Tik kablolarla donatılmış devasa kurumlar varken bu bildiğin 6
• 19:36
  patlarla bir silahla rus ruleti oynamak falan değil midir?
• 19:39
  Aslına bakarsan solurduğun bu soru o dönemin bireysel
• 19:43
  yatırımcıları için en acı verici gerçeği özetliyor.
• 19:47
  Resmen kesinlikle bir rus ruletiydi.
• 19:49
  Değil mi? Manta sığmıyor çünkü.
• 19:51
  Sığmaz tabii kurumsal yatırımcıların adanmış hatlarla
• 19:55
  saniyede binlerce işlem yaptığı bir ortamda.
• 19:59
  Evdeki o acemi bir yatırımcının cızırtılı telefon hattı
• 20:02
  üzerinden scarping yapmaya çalışması tam bir intihardı.
• 20:07
  Pink sürelerindeki o yarım saniyelik bir gecikme bile senin
• 20:11
  ekranda kar olarak gördüğün rakamın sen o tuşa basana kadar
• 20:15
  çoktan eksiye düşmüş olması demekti.
• 20:18
  Sen gördüğünde o tren çoktan kaçmış oluyor yani.
• 20:20
  Aynen öyle villazın rehberi. Bu yüzden sürekli hızlı ve
• 20:25
  güvenilir bir donanımınız yoksa bu arenaya adım bile atmayın
• 20:29
  diye uyarır okuyucuyu. Cin ne kadar kusursuz olursa
• 20:33
  olsun fiziksel alt yapın seni o kurtlar sofrasında saniyeler
• 20:37
  içinde yem yapabilirdi. Vay be, teknoloji resmen
• 20:41
  kaderini belirliyor. Peki ya bu stratejileri
• 20:44
  besleyecek olan asıl yakıt yani veriler bizi dinlerken sen de
• 20:48
  bir düşün aslında bakarsan bir şirket hakkında çıkan sabah
• 20:51
  haberlerini o ceo'nun demeçlerini okumak mı daha
• 20:54
  önemlidir, yoksa o haberleri hiç bakmadan sadece hissenin geçmiş
• 20:58
  fiyat hareketlerini, çizgilerini falan incelemek mi?
• 21:02
  Klasik temel analiz ve teknik analiz çatışması bu.
• 21:05
  Aynen kitap burada iki temel okulu karşımıza çıkarıyor.
• 21:09
  Temel analiz şirketin fiyat kazanç oranlarına, siyasi
• 21:13
  olaylara, büyüme potansiyeline falan bakar, uzun vadeli o kor
• 21:17
  yatırımcıların işidir. Bu daha çok teknik analiz ise
• 21:20
  tamamen matematiktir. Hareketli ortalamalar, işlem
• 21:23
  hacmleri, o grafik formasyonları.
• 21:26
  Teknikçi sadece fiyata inanır. Evet ve kitap en büyük gücün bu
• 21:31
  ikisini harmanlamakta olduğunu söylüyor.
• 21:33
  Inatla bunu desteklemek için kaynakta 2000 birin internet
• 21:37
  imkânları listelenmiş, işte bloomberg.cn BC ekranları falan.
• 21:42
  Ama asıl bomba nerede biliyor musun?
• 21:44
  Kitabın o en sonundaki hisse senedi listesinde.
• 21:48
  Orası efsane zaten. Yazar, örnek olarak devasa
• 21:52
  şirketlerin sembollerini koymuş, listeye ve aralarında endron ve
• 21:56
  kompak'ta var. Düşünsene bu rehberin ekim
• 21:59
  2001'de basıldığını düşün. Sadece iki ay sonra aralık
• 22:02
  2001'de enron'in en büyük muhasebe sahtekarlıklarından
• 22:05
  biriyle iflas etti. Bu kitabın ne kadar muazzam bir
• 22:09
  zaman kapsül olduğunu göstermiyor mu sence de?
• 22:13
  Hem de nasıl erron örneğine dikkat çekmen harika bir detay
• 22:16
  oldu. Bence bu olay temel analizin o
• 22:19
  en büyük zaafını yani şirketlerin yatırımcılara yalan
• 22:23
  söyleyebileceği gerçeğini suratımıza bir tokat gibi çarpan
• 22:26
  resmen. Kağıt üstünde her şey mükemmeldi
• 22:28
  çünkü. Tabi raporlar manipüle
• 22:31
  edilebilir bilançolar makyajlanabilir.
• 22:34
  Ama o milyonlarca insanın alım satım yaptığı fiyat grafikleri
• 22:38
  var ya paranın gerçekte nereye aktığını asla saklayamaz.
• 22:42
  Teknik analiz fiyata yansıyan o toplu psikolojinin röntgenidir
• 22:47
  aslında. Grafikler yalan söylemez
• 22:49
  diyorsun? Söylemez, yazarın bu ikisini
• 22:51
  birleştirin demesinin sebebi de budur zaten.
• 22:54
  Ayrıca kitap televizyondaki ekonomi haberlerini körü körüne
• 22:58
  güvenmenin tehlikesine de çok sert bir şekilde değinir.cn BC
• 23:02
  gibi kanallarda bir iyi haber çıktığında hani o amatör sürü
• 23:06
  heyecanla o hisseye saldırır ya? Uçacak bu hissediyor atlar
• 23:10
  hemen. Aynen fakat ekran başındaki o
• 23:12
  soğukkanlı profesyoneller haberin çoktan fiyatlandığını
• 23:16
  bildiği için bu suni yükselişi bir fırsat bilir.
• 23:19
  Fiyatın tepe noktasına ulaşmasını bekler ve tam o
• 23:23
  amatörlerin coşkusu zirvedeyken. Şort yani açığa satış yaparak
• 23:28
  fiyatı aşağı basarlar. Sürü her zaman o kesime giden
• 23:31
  koyunlar gibi coşkunun kurbanı olur.
• 23:34
  Işte tam da burada bizi dinleyen sana sormak istediğim şey şu,
• 23:38
  kitap bize s and p 500 gibi endeksleri takip etmemizi
• 23:41
  söylüyor tamam ama aynı zamanda televizyon haberleriyle coşan o
• 23:46
  amatör sürüye katılmamamız konusunda da bizi çok net
• 23:49
  uyarıyor. Peki biz hem o devasa haber
• 23:52
  akışından kopmadan hem de sürünün bir parçası olmadan?
• 23:56
  Kendi yolumuzu nasıl bulacağız? Kendi kurduğumuz o izole yankı
• 24:00
  fanusunun içinde kaybolup yanlış kararlara saplanma riskimiz yok
• 24:04
  mu? Izole olmakla veriyi kendi
• 24:07
  filtrelerinden geçirmek arasında aslına bakarsan çok büyük bir
• 24:10
  fark vardır. Kitabın sana verdiği öğüt
• 24:13
  dünyadan kopmam falan değil, dünyadan gelen o gürültüyü kendi
• 24:18
  test ettiğin yanılma ve öğrenme yoluyla inşa ettiğin bir
• 24:22
  sistemden geçirmendir. Kendi süzgecini yarat diyorsun?
• 24:26
  Yankı fanusundan kurtulmanın tek yolu inançlarına veya umutlarına
• 24:31
  değil tamamen objektif o matematiksel verilere ve baştan
• 24:35
  belirlediğin stratejiye sadık kalmaktır.
• 24:38
  Inanılmaz gerçekten muazzam bir seyahatti bu.
• 24:40
  Enwcinin o hakemli pürüzsüz müzayede salonlarından çıkıp
• 24:44
  naz'dan ekranlarında akan matrix kodlarının arasındaki o vahşi
• 24:49
  savaşa daldık resmen. Çok yoğun bir tur oldu
• 24:51
  gerçekten. Londra borsasının iki asırlık
• 24:55
  tarihinin dost.com çılgınlığı karşısında nasıl zekice
• 24:58
  parçalara bölünerek hayatta kaldığına şahit olduk.
• 25:01
  Enron gibi bir devin kağıt üzerindeki yalanlarından tut bir
• 25:05
  insanın ekranda eriyen parası karşısında hissettiği o ilkel
• 25:09
  korkuya kadar her şeyi masaya yatırdık.
• 25:11
  Ve gördük ki aslında teknoloji ne kadar değişirse delişsin işin
• 25:16
  özü aynı. Aynen öyle 2001'den bu yana
• 25:19
  kablolar fiber opti'ye modemler gigabit hızlara dönüştü falan
• 25:24
  ama sermayeyi koruma zararı kesme ve sabretme felsefesi hiç
• 25:29
  eskimedi. Eğer bugün bu incelemeyi
• 25:32
  dinliyorsan, borsada tek bir işlemin bile olmasa da bu
• 25:36
  rehberin aslında hayatın ta kendisine dair bir şeyler
• 25:39
  fısıldadığını fark et ister. Yeni bir kariyere adım at ister
• 25:43
  bir iş kur o riski nasıl yöneteceğin ve fırtına
• 25:47
  koptuğunda duygularını nasıl dizginleyeceğin tamamen senin
• 25:50
  elinde. Risk hani öyle kaçabileceğimiz
• 25:53
  bir şey değildir. Hayatta kalmak belirsizlikle
• 25:57
  yaşamayı öğrenmek demektir bir nevi.
• 26:00
  Android valison bize o cızırtılı modem günlerinden bıraktığı en
• 26:03
  büyük miras bence fırtınanın ortasında bile o rasyonel zihni
• 26:08
  o poker suratını koruyabilmenin formülüdür.
• 26:12
  Çünkü sistemler ne kadar gelişirse gelişsin masada her
• 26:15
  zaman en sabırlı ve en disiplinli olan kazanır.
• 26:20
  Mademki piyasadaki başarısızlıkların %80'i insanın
• 26:24
  o panikleyen korkan umut eden doğasından kaynaklanıyor.
• 26:28
  Günümüze dönelim. Şimdi şu an işlemlerin devasa
• 26:31
  bir kısmı hiçbir korku hissetmeyen yorulmayan
• 26:35
  açgözlülüğü filan olmayan ve mikro saniyeler içinde karar
• 26:39
  veren yapay zeka algoritmaları tarafından yapılıyor.
• 26:41
  Işin rengi tamamen değişti tabi. Peki sence?
• 26:45
  Insan duygusunun o zayıf halkası aradan çekildiği için piyasa
• 26:49
  artık çok daha güvenli ve rasyonel bir yer mi oldu?
• 26:52
  Yoksa makinaların hiçbir insani merhamet barındırmadan
• 26:55
  birbiriyle savaştığı insan psikolojisinin tamamen devre
• 26:59
  dışı kaldığı çok daha tahmin edilemez.
• 27:01
  Kusursuz bir fırtınanın tam ortasında mıyız?
• 27:04
  Bir sonraki incelememize kadar bu soru aklınızda bulunsun.