Shows / Crazy Nauka
Crazy Nauka
Podcast Crazy Nauka - zdobywca Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego 2024 w kategorii „Autor Internetowy” oraz Podcast Roku 2023 w kategorii nauka, edukacja, technologie. Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób. Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń. Mówimy o…
Episodes
Crazy Nauka182. Kiedy Ludzie mieli okrągłe domy i kamienne naczynia - nadajemy z Cypru sprzed 9000 lat
Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami…
Crazy Nauka181. Nauka na czasie: co z tą dżumą w rosji? Sprawdzamy
Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu…
Crazy Nauka180. Nauka na czasie: co z huraganami na Atlantyku i dlaczego uczeni palą sztuczne zwoje papirusów?
Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy…
Crazy Nauka179. Skąd się bierze specyficzny zapach każdego mieszkania i woń starej klatki schodowej?
Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu…
Crazy Nauka178. Nauka o siusianiu: pogoń za toaletami idealnymi, i to dla obu płci
Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali…
Crazy Nauka177. Po co Europie nowy port kosmiczny, i to za kołem podbiegunowym?
Przyzwyczailiśmy się, że w kosmos leci się znad równika. Okazuje się jednak, że jeśli chcesz obserwować Ziemię, a nie tylko wisieć nad nią – najlepiej…
Crazy Nauka176. Tragiczna Powódź w Nepalu: co faktycznie ją wywołało?
W Himalajach spada gigantyczna masa skał i lodu. Kilka minut później doliną pędzi fala, która niszczy wszystko na swojej drodze. Co naprawdę uruchomiło tę…
Crazy Nauka175. Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe i jak wymiotują żyrafy?
Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe? Jak i po co kameleony zmieniają kolory? Czy i w jaki sposób żyrafy wymiotują? To ostatni odcinek tegorocznego…
Crazy Nauka174. Zaćmienie Słońca - jak, skąd i kiedy obserwować je w Polsce
Jak, kiedy i skąd najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce? Oraz, czy w tych zaćmieniach jest jakiś schemat, jakaś regularność? I za ile lat przestaną…
Crazy Nauka173. Bomba jądrowa, która namieszała w magnetosferze Ziemi
Opowieść o tym, jak ludzie są w stanie namieszać w magnetosferze Ziemi za pomocą jednego absurdalnego testu jądrowego. I jak do dziś, po 64 latach, nie…
Crazy Nauka172. Czym koty mruczą i dlaczego w Tajlandii księżyc leży na boku
Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez…
Crazy Nauka171. Wulkan, który sprowadził Czarną Śmierć do Europy
Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w…
Crazy Nauka170. Czy niesporczak jest do końca żywy i dlaczego woda nie cieszy tak jak czekolada
Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy…
Crazy Nauka169. Skąd te upały, jak sobie z nimi radzić - naukowo
Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz…
Crazy Nauka168. Wulkan, który powstał w ciągu jednej nocy
Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal…
Crazy Nauka167. Nauka na czasie: Co z tym ekstremalnym El Niño i jak wydłużyć psom życie?
Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno…
Crazy Nauka166. Ebola, czyli najbardziej przerażająca epidemia
Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa. Kiedy i jak go…
Crazy Nauka165. Hantawirus na wycieczkowcu - co wiemy do tej pory?
Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu…
Crazy Nauka164. „The Traitors. Zdrajcy”. Czy to eksperyment psychologiczny?
Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę…
Crazy Nauka163. Trzęsienie ziemi w Lizbonie: Katastrofa, która zmieniła świat
Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu…
Crazy Nauka162. Pluskwiaki, mumie i arszenik. Pokręcona historia barwników
Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone…
Crazy Nauka161. Dlaczego posiłki dla astronautów to kosmiczne wyzwanie?
Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co…
Crazy Nauka160. Nauka na czasie: I po co znowu lecieć na Księżyc?
Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny…
Crazy Nauka159. Sąd potwierdził - Big Techy celowo uzależniają dzieci
Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy…
Crazy Nauka158. Co łączy polskie złoża helu z AI, Iranem i Zderzaczem Hadronów?
Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie…
Crazy Nauka157. Nauka na czasie - przepychanie planetoidy i wojna jądrowa AI
Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed…
Crazy Nauka156. Ołowiane epidemie: od kopalń po krany
Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były…
Crazy Nauka155. Nauka na czasie: Starliner - katastrofa, której nie było i porzuceni astronauci
Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku…
Crazy Nauka154. Ołowiani ludzie i najbardziej szkodliwy wynalazca w dziejach
Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła…
Crazy Nauka153. Powódź melasowa w Bostonie. Co tam się, u licha, stało?
15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób…
Crazy Nauka152. Nauka na czasie: Wir polarny się rozpada, wirus Nipah straszy - czy mamy się bać
Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika? W tym…
Crazy Nauka151. 72 sekundy promu Challenger: 40. rocznica katastrofy
Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów…
Crazy Nauka150. Nauka na czasie: Jak dotarliśmy do Ameryki i jak dotrzemy na Księżyc
Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do…
Crazy Nauka149. Ciemna, zimna i daleka: jak Polacy upolowali planetę swobodną
Jak znaleźć w kosmosie coś, co nie świeci, jest lodowato zimne i nie krąży wokół żadnej gwiazdy? Opowiadamy o odkryciu planety swobodnej, które na początku…
Crazy Nauka148. Kobieta, która zatruła szpital
19 lutego 1994 roku 31-letnia Gloria Ramirez, trafiła na SOR w Kalifornii. Kilkadziesiąt minut później już nie żyła — a wraz z nią padło ponad dwadzieścioro…
Crazy Nauka147. Anatomia pierwszej pomocy
Co robić, kiedy ktoś obok nas traci przytomność? I dlaczego filmy to fatalny wzorzec, jeśli chodzi o resuscytację? Pytamy doświadczonego ratownika medycznego o…
Crazy Nauka146. Czy Ziemia „wybuchła”, żeby narodził się Księżyc?
To musiała być niesamowita katastrofa. Nastąpiło coś o niewyobrażalnych rozmiarach, coś co doprowadziło do narodzin naszego Księżyca. Uderzenie? Eksplozja?…
Crazy Nauka145. Gdy Big Pharmie się nie opłaca - prawda o badaniach klinicznych
Półki w aptekach uginają się od kolorowych pudełek, ale nie wszystko, co wygląda jak lek, faktycznie nim jest. Czasem to "loteria", w której skład tabletki…
Crazy Nauka144. Jak manipulować ludźmi przy pomocy matematyki?
Mapy to znacznie więcej niż tylko odwzorowanie terenu – w rękach polityków i matematyków potrafią stać się potężnym narzędziem wpływu, które może decydować o…
Crazy Nauka143. Nauka na czasie: Od wilka do jamnika, od żbika do kota rzymskiego legionisty
Kiedy psy zaczęły się tak bardzo od siebie różnić jak ratlerek od doga czy chart od mopsa? Selektywna hodowla trwa raptem 200–300 lat, a psy są z nami od co…
Crazy Nauka142. Co by było, gdyby z Ziemi zniknęły wszystkie grzyby?
Grzyby. Podtrzymują nasze procesy życiowe, rozkład materii czy fermentację, bez której nie rozwinęłaby się nasza cywilizacja. Bez nich życie na Ziemi…
Crazy Nauka141. Nauka na czasie: Odkleszczowa alergia na mięso i “zdjęcie” ostatnich chwil mamuta
Ukłucie kleszcza, po którym hamburger staje się śmiertelny? Brzmi jak miejska legenda, ale zespół alfa-gal naprawdę zabija — i w tym odcinku opowiadamy o…
Crazy Nauka140. Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców
Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców Wielu laureatów Nagrody Nobla spotyka dziwna przypadłość. Zaczynają promować pseudonaukowe terapie…
Crazy Nauka139. Bestie z głębin, czyli łapiemy ewolucję za płetwę grzbietową
Wiecie, że delfiny miały kiedyś kopyta? A foki wciąż mają łabędzie szyje, tyle, że… trochę ich nie widać. Ale to jeszcze nic przy tym, co działo się przez…
Crazy Nauka138. Nauka na czasie: Czy pełnia Księżyca wywołuje u nas bezsenność albo szaleństwo
Czy pełnia naprawdę wysysa z nas sen i zdrowy rozsądek – a z rekinów robi nocnych żniwiarzy? Czy słusznie winą obarczamy Księżyc? A może to my sami się…
Crazy Nauka137. Zapomniana epidemia: ludzie uwięzieni we własnych ciałach
Opowiadamy o pandemii patologicznej senności, która niosła śmierć albo unieruchamiała chorych na całe dziesięciolecia. Mimo tych przerażających skutków została…
Crazy Nauka136. Nauka na czasie: Jak pozbyć się z głowy niechcianej melodii i psie ćpuny
Znacie to uczucie, kiedy kawałek jakiejś melodii krąży Wam po głowie i nijak nie możecie się go pozbyć? No więc naukowcy sprawdzili, jakie utwory tak wbijają…
Crazy Nauka135. Nauka, morderstwo i lalki Barbie, czyli trzy kobiety wśród małp
Trzy badaczki, które na zawsze zmieniły to, jak patrzymy na zwierzęta – i na nas samych. Jane Goodall, Dian Fossey i Birutė Galdikas wyruszyły w głąb dżungli…
Crazy Nauka134. Nauka na czasie: małe mózgi i wielkie kury
W ciągu miliona lat rosła inteligencja człowiekowatych, a wraz z nią zwiększały się ich mózgi. Z jednym wszak wyjątkiem: hobbitów z Flores. Dlaczego u nich…
Crazy Nauka133. Jaką pizzę wolą jaszczurki, po co krowom paski i co znów wymyślił Donald Trump
Dziś 10 tematów wesołych i jeden poważny. Przewaga wesołych wynika z niedawnego wręczenia nagród Ig Noble - omawiamy naprawdę fascynujące odkrycia, które…
Crazy Nauka132. Polszczyzna, czyli wiele małych języków
Czy pierwsze zdanie zapisane w języku polskim było faktycznie wypowiedziane po polsku? Dlaczego kaszubski jest uznany za odrębny język, a śląski - nie? I czy…
Crazy Nauka131. Nauka na czasie: Jak trzyma się piana na piwie oraz wariant Frankensteina
Czy nowe warianty koronawirusa są rzeczywiście tak groźne, jak o tym piszą niektóre media? I dlaczego piana na piwie w ogóle się utrzymuje?Odcinek z serii…
Crazy Nauka130. Czym magia różni się od religii i inne odpowiedzi na trudne pytania
Czy specjalne okulary do komputera - takie z filtrem niebieskiego światła - mają sens?Czym magia różni się od religii i czemu dopadają nas…
Crazy Nauka129. Nauka na czasie - awantura o chata GPT i szczątki polarnika w Antarktyce
Czyje szczątki Polacy znaleźli w Antarktyce i jak twórcy ChataGPT zostali kompletnie zaskoczeni odbiorem ich najnowszego produktu.To odcinek z cyklu “Nauka na…
Crazy Nauka128. Dlaczego drapanie po styropianie “boli” i inne odpowiedzi na trudne pytania
3 pytania i 3 odpowiedzi:Dlaczego skrobanie paznokciem po tablicy albo po styropianie wywołuje w nas dreszcze?Jak to się dzieje, że muzyka może nas uspokoić…
Crazy Nauka127. Nauka na czasie - Całun Turyński nie taki święty i dziecko trojga rodziców
Opowiadamy o tym, jak nauka znowu psuje koncepcję Całunu Turyńskiego oraz o tym, kiedy dziecko potrzebuje trojga rodziców.To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”…
Crazy Nauka126. Tsunami i trzęsienie ziemi na Kamczatce - odcinek specjalny
Odcinek specjalny o tsunami i trzęsieniu ziemi u wybrzeży Kamczatki, które miało miejsce dziś, czyli 30 lipca o 01:24 czasu polskiego. Epicentrum wstrząsów o…
Crazy Nauka125. Dlaczego nie dasz rady iść prosto i inne odpowiedzi na trudne pytania
Pytania i odpowiedzi, czyli 4 x dlaczego:💡 Dlaczego koty niemal nie piją wody?💡 Dlaczego twój mózg skręca, gdy go nie pilnujesz?💡 Dlaczego oscypek skrzypi w…
Crazy Nauka124. Nauka na czasie - szympans influencer i gwiazda z gwiazdką
Dziś dwa mocne naukowe newsy. Pierwszy o szympansach, które zostają małpimi influencerami dzięki źdźbłom trawy, drugi o ujawnionej tajemnicy wielkiej gwiazdy…
Crazy Nauka123. Skąd psy wiedzą, która jest godzina i inne odpowiedzi na trudne pytania
Naukowe wyjaśnienia mniej lub bardziej codziennych zjawisk - cykl “Pytania i odpowiedzi”, który tradycyjnie już nagrywamy dla Was w wakacje. W tym…